Tips - en meer - uit de praktijk voor bij de raad betrokken personen

Nieuwe rollen gemeenteraad

Nieuwe rollen gemeenteraad? Tijd om theorieboekjes aan te passen!

Twee weken terug hebben de burgemeester en ik een aantal nieuwe medewerkers van het RIEC (Regionaal Informatie- en Expertise Centrum – aanpak georganiseerde criminaliteit) wegwijs gemaakt in bestuurlijk Nederland, met de focus op de gemeente. Dat doen wij wel vaker voor groepen van diverse pluimage. Steeds met plezier en enthousiasme. Het is en blijft leuk om wat over jouw vak te vertellen, zeker bij geïnteresseerde oren.

We hebben het dan ook over de drie rollen van de gemeenteraad. De kaderstellende, volksvertegenwoordigende en controlerende rol. Deze rollen hebben we uiteraard niet zo maar uit de duim gezogen. Je komt ze in alle (theorie)boeken tegen. Echt in alle! Dan zal het wel kloppen. Maar is dat (nog wel) zo? Zo zat ik deze week op een rustig moment wat te mijmeren.

Wat mij betreft dekken deze rollen de bestuurlijke werkelijkheid niet meer. In de afgelopen jaren is het takenpakket van de gemeente ingrijpend veranderd. Bijvoorbeeld door de veranderingen in het sociaal domein. Burgers worden steeds mondiger en - de kracht van - de samenleving wordt belangrijker. Door deze ontwikkelingen veranderen de traditionele rollen van de gemeenteraad. De dominantie van de gemeente neemt af. De gemeente kan het niet meer alleen, maar is afhankelijk van andere spelers. De gemeente zit en is onderdeel van een ‘netwerk’. Samenwerken is daarin essentieel. In het verlengde van samenwerken ligt verbinden. Al mijmerend kom ik tot de gedachte dat we hier een nieuwe rol van de raad te pakken hebben. De raad van tegenwoordig moet verbinden. Verbinden en nog eens verbinden.

Verbinden met de samenleving, met de kiezer, met de mondige burger, met de media, met Europa, met Den Haag, met de provincie, met buurgemeenten, met de oppositie (en in spiegelbeeld met de coalitie), met de andere fracties in de raad, met fractiegenoten, met partijgenoten, met de burgemeester, met de griffie, met de griffier, met….. . Met Jan en alleman. Voortdurend, altijd en overal.

Verbinden is wat anders dan volksvertegenwoordigen. De oude betekenis van de volksvertegenwoordigende rol verliest steeds meer zijn glans. In de plaats daarvan komt een meer dienstbare politiek. Ook dat vraagt om andere rollen en taken van de raad. Ruimte geven aan inwoners en professionals bijvoorbeeld. Ofwel loslaten als politiek en gemeente. Bovendien wordt het steeds duidelijker - zo blijkt uit allerlei gezaghebbende en vaak aangehaalde studies en onderzoeken - dat de raad niet alles meer en zeker niet ook nog tegelijkertijd kan behappen. Dat vraagt om een duidelijke focus en het maken van keuzes.

Al mijmerend heb ik zo drie nieuwe, andere rollen van de raad te pakken. Verbinden, keuzes maken en loslaten. Het denkwerk is zeker nog niet af, maar het is evident dat het tijd wordt om de theorieboekjes te herschrijven. De hoogste tijd!

(de griffier, april 2017).